LGS'de matematik, sayısal bölümün en belirleyici testi. Yirmi soruluk bu testte iki-üç netlik fark, tercih listesinde bambaşka bir okul demek olabiliyor.
Konu listesi aslında kısa ve nettir — 8. sınıf müfredatı. Zorluk konuların sayısında değil, soruların soruluş biçiminde. Aşağıda önce üniteleri, sonra hangisine ne kadar yatırım yapılması gerektiğini yazdım.
LGS matematikte çıkan üniteler
Sorular 8. sınıf kazanımlarından geliyor. Müfredattaki üniteler şunlar:
| Ünite | Neyi ölçüyor |
|---|---|
| Çarpanlar ve Katlar | EBOB-EKOK, asal çarpanlar, bölünebilme |
| Üslü İfadeler | Üs kuralları, bilimsel gösterim |
| Kareköklü İfadeler | Kök işlemleri, tam kare, sayı doğrusunda konum |
| Veri Analizi | Grafik okuma, ortalama, açıklık |
| Basit Olayların Olma Olasılığı | Olasılık hesabı, olay uzayı |
| Cebirsel İfadeler ve Özdeşlikler | Çarpanlara ayırma, özdeşlikler |
| Doğrusal Denklemler | Denklem kurma, eğim, grafik |
| Eşitsizlikler | Çözüm kümesi, sayı doğrusunda gösterim |
| Üçgenler | Kenar-açı bağıntıları, Pisagor, yükseklik |
| Eşlik ve Benzerlik | Benzerlik oranı, ölçek |
| Dönüşüm Geometrisi | Öteleme, yansıma, dönme |
| Katı Cisimler | Hacim, yüzey alanı |
Listeye bakınca "az" görünüyor ve gerçekten de az. Ama LGS soruları bu kazanımları doğrudan sormuyor.
Asıl mesele: yeni nesil soru ne demek
Yeni nesil soru, kazanımı bir hikâyenin içine gömüyor. Öğrenciden istenen şey iki aşamalı:
- Uzun bir metni okuyup hangi matematiksel işlemin sorulduğunu çıkarmak
- O işlemi doğru yapmak
Çoğu öğrenci ikinci adımda değil, birincisinde kaybediyor. Kareköklü ifadeleri gayet iyi bilen bir çocuk, sorunun karekökle ilgili olduğunu göremediği için boş bırakıyor.
Bu yüzden LGS matematik çalışmasında "konu bitirmek" tek başına işe yaramıyor. Konu bittikten sonra o konunun soru içinde nasıl saklandığını görmek gerekiyor.
Pratik sonuç: her konudan sonra mutlaka o konunun yeni nesil örneklerini çözün. Klasik soru bankası ile LGS sorusu arasındaki mesafe, öğrencinin sınavda şaşırmasının en sık sebebi.
Hangi üniteye ne kadar çalışmalı?
Her yıl soru dağılımı biraz değişiyor, o yüzden "şu üniteden şu kadar soru gelir" demek doğru olmaz. Ama üniteler soru üretmeye elverişlilik açısından birbirinden ayrılıyor ve bu değişmiyor:
Yüksek öncelikli — neredeyse her sınavda karşınıza çıkar
- Çarpanlar ve Katlar. EBOB-EKOK, senaryo kurmaya çok uygun: fayans döşeme, aynı anda kalkan otobüsler, paket yapma. Yeni nesil soruların favorisi.
- Cebirsel İfadeler ve Özdeşlikler. Hem kendi başına çıkıyor hem de başka soruların içinde araç olarak kullanılıyor.
- Üçgenler. Geometri sorularının omurgası; Pisagor tek başına birçok soruda gizli adım olarak geçiyor.
- Doğrusal Denklemler. Grafik okuma ve eğim, veri analiziyle birleştiğinde iki kazanımlık soru üretiyor.
Orta öncelikli — düzenli çıkar ama öğrenmesi kısa
- Üslü ifadeler, kareköklü ifadeler: kural sayısı az, soruları standarda yakın. Birim zamanda getirisi en yüksek konular bunlar.
- Veri analizi ve olasılık: metin uzun ama matematik hafif. Dikkatli okuyan öğrenci için hazır net.
Düşük hacimli ama ihmal edilmemeli
- Dönüşüm geometrisi, eşlik-benzerlik, katı cisimler. Genelde az soru gelir, fakat öğrenme süresi de kısadır. Bir-iki günlük çalışmayla kapanan bir konuyu boş bırakmak mantıksız.
Akıllı bir çalışma sırası
Konuları müfredat sırasıyla çalışmak zorunda değilsiniz. Bağımlılık ilişkisine göre şu sıra daha verimli oluyor:
| Sıra | Konu | Neden burada |
|---|---|---|
| 1 | Çarpanlar ve katlar | Diğer konuların altyapısı, senaryo sorularına giriş |
| 2 | Üslü ve kareköklü ifadeler | Kısa sürede biter, işlem gücünü açar |
| 3 | Cebirsel ifadeler, özdeşlikler | Denklem ve eşitsizliğin ön koşulu |
| 4 | Doğrusal denklemler, eşitsizlikler | Grafik ve eğim burada oturur |
| 5 | Üçgenler, Pisagor | Geometrinin merkezi |
| 6 | Eşlik-benzerlik, dönüşüm geometrisi | Üçgen bilgisinin üstüne gelir |
| 7 | Katı cisimler | Alan-hacim, geometrinin sonu |
| 8 | Veri analizi, olasılık | Diğerlerinden bağımsız, sona bırakılabilir |
- sınıf konularında boşluk varsa (oran-orantı, yüzde, tam sayılarla işlem) bu sıraya başlamadan önce onu kapatmak gerekiyor. Bu boşluklar 8. sınıf konularını da çökertiyor — bunun neden olduğunu lise matematiğinde temel eksikliği yazısında ayrıntılı anlattım; aynı mekanizma ortaokulda da işliyor.
Süre, konudan daha büyük sorun olabilir
LGS'de öğrencilerin çoğu bilgi eksiğinden değil süreden net kaybediyor. Uzun metinli sorularda okuma hızı doğrudan nete dönüşüyor.
Bunu ayrı bir beceri olarak çalışmak gerekiyor:
- Soruyu okurken sayıları ve istenen şeyi işaretleyin; ikinci kez okumak süre kaybının yarısı.
- Bir soruda takıldıysanız işaretleyip geçin. LGS'de takılan soruya inat etmek, üç kolay soruyu kaçırmak demek.
- Deneme çözerken mutlaka süre tutun. Süresiz çözülen deneme, sınav provası değil ödev.
Bu konuyu soru çözüm hızını artırma yazısında ayrıca ele aldım.
Özetle
LGS matematiğin konu listesi kısa; zorluk soruların kurgusunda. Yüksek getirili ünitelere (çarpanlar-katlar, cebirsel ifadeler, üçgenler) öncelik verin, kısa konuları boş bırakmayın ve her konudan sonra yeni nesil örnek çözün.
Öğrencinin nerede takıldığını tespit edip ona göre bir program kurmak gerekiyorsa LGS Matematik özel ders sayfasında bu sürecin nasıl işlediğini anlattım.
