Bu soruyu her yıl onlarca kez duyuyorum: "Hocam AYT matematikten kaç net yapmam lazım?"
Sorunun cevabı var ama tek bir sayı değil. Çünkü net tek başına hiçbir şey ifade etmiyor. Aynı net, farklı yıllarda farklı sıralamalara denk geliyor; aynı sıralamaya farklı net dağılımlarıyla ulaşmak da mümkün.
Aşağıda, "kaç net" sorusunun neden yanlış kurulduğunu ve doğru sorunun nasıl kurulacağını anlattım. Sonunda kendi hedefinizin karşılığını hesaplayabileceğiniz dört adımlık bir yöntem var.
Neden bu yazıda size net tablosu vermiyorum
İnternette "AYT matematik 30 net = 20 bin sıralama" gibi tablolar dolaşıyor. Bu tablolara güvenmeyin. Sebebi basit: bir netin karşılığı her yıl değişiyor.
Değiştiren şeyler:
- Sınavın zorluğu. Zor bir AYT'de 25 net, kolay bir AYT'deki 32 netten daha iyi bir sıralama getirebiliyor.
- Diğer derslerdeki netleriniz. Sıralamanız tek dersten değil, puan türünüzdeki bütün testlerden çıkıyor.
- O yıl kaç kişinin sınava girdiği ve kontenjanlar.
- TYT netleriniz. AYT puanının içinde TYT'nin de ağırlığı var.
Yani birinin size "şu kadar net yeter" demesi, sizi ya boşuna rahatlatır ya da boşuna korkutur. İkisi de zararlı.
Doğru soru: hedefim hangi sıralamada?
Net değil, sıralama konuşulur. Üniversiteler öğrenciyi neti kaç diye almıyor; başarı sıralamasına göre alıyor.
Bu yüzden hazırlık süreci şöyle kurulmalı:
- Önce hedef bölüm belirlenir
- O bölümün geçen yılki taban başarı sıralaması bulunur
- O sıralamaya karşılık gelen net dağılımı çıkarılır
- Mevcut netlerle arasındaki fark, çalışma planına çevrilir
Çoğu öğrenci bu zincirin ilk iki halkasını atlayıp doğrudan üçüncüye atlıyor ve o yüzden "kaç net yeter" sorusuna saplanıyor.
Dört adımda kendi hedefinizi hesaplayın
1. Hedef bölümü ve üniversiteyi netleştirin
"Mühendislik okumak istiyorum" yeterli değil. Hangi üniversite, hangi bölüm? Aynı bölümün iki farklı üniversitedeki taban sıralaması arasında on binlerce sıra fark olabiliyor.
En az üç hedef yazın: istediğiniz, gerçekçi olan ve garanti gördüğünüz. Plan üçünü de kapsamalı.
2. Taban sıralamalara ÖSYM ve YÖK Atlas üzerinden bakın
Sıralama verisini üçüncü şahıs sitelerinden değil, resmî kaynaktan alın. YÖK Atlas, her bölüm için geçen yılın taban puanını ve taban başarı sıralamasını gösteriyor.
Bakarken şu iki şeye dikkat edin:
- Taban sıralama, tavan değil. O bölüme giren son kişinin sıralaması bu. Hedefinizi taban sıralamanın biraz üstüne koyun; kontenjan ve sıralamalar yıldan yıla oynuyor.
- Doluluk oranı. Kontenjanı dolmamış bir bölümün taban sıralaması yanıltıcı olabiliyor.
3. O sıralamayı veren net dağılımını çıkarın
Burada aradığınız şey "AYT matematik kaç net" değil, puan türünüzdeki bütün testlerin dağılımı. Sayısal bir hedefte matematik ve fen birlikte, eşit ağırlıkta matematik ve sosyal birlikte konuşulur.
Kritik nokta şu: aynı sıralamaya farklı yollardan gidilebiliyor. Fen netleri yüksek bir öğrenci, matematikte biraz daha düşük kalabilir. Tersi de geçerli. Kendi güçlü tarafınıza göre bir dağılım seçin, herkesin ortalamasını kendinize hedef yapmayın.
4. Farkı çalışma planına çevirin
Elinizde iki sayı var: bugünkü netiniz ve hedef netiniz. Aradaki fark, konu bazında nereden geleceği belirlenmeden bir anlam taşımıyor.
| Bugünkü durum | Fark nereden kapanır |
|---|---|
| Temel konularda boşluk var | Fonksiyon, denklem, üslü-köklü ifadeler — önce bunlar |
| Temel sağlam, türev-integral zayıf | Kavramsal kurulum + bol soru |
| Konular biliniyor ama net gelmiyor | Soru seçimi, süre yönetimi, dikkat hataları |
| Netler dalgalanıyor | Deneme analizi disiplini eksik |
Bu tablodaki satırların hepsinin çözümü farklı. "Daha çok soru çöz" hepsine verilen ve hiçbirine uymayan cevap.
AYT matematikte netin özel bir yeri var
Bir uyarı: AYT Matematik, sıralamanın gerçekten ayrıştığı testlerden biri. Sebebi, üst sıralarda diğer testlerin doyması.
Belli bir seviyenin üstünde herkesin TYT'si iyi, herkesin sosyal netleri birbirine yakın. Fark AYT matematikte açılıyor. Bu yüzden ilk 50 bin hedefi olan bir öğrenci için AYT matematik, "bir test" değil, planın merkezi.
Üst sıralarda 5 netlik bir fark on binlerce sıra anlamına gelebiliyor. Alt sıralarda aynı 5 net çok daha az şey değiştiriyor. Yani hedefiniz yükseldikçe her netin değeri artıyor.
Peki kaba bir fikir istiyorsanız
Sayı vermeyeceğim ama şu üç ilkeyi verebilirim:
- Hedefiniz ne olursa olsun, AYT matematikte boş bırakılan konu sayısı azaldıkça net dalgalanması azalır. İstikrar, tepe netten daha değerli.
- Yanlış sayısını düşürmek, doğru sayısını artırmaktan çoğu zaman daha kolay. Dört yanlış bir doğruyu götürüyor; emin olmadığınız soruyu boş bırakmak öğrenilebilir bir beceri.
- Denemedeki netiniz gerçek netiniz değildir. Deneme, ölçüm aracı; hedef, sınav günü yapabildiğiniz. Aradaki farkı kapatan şey süre baskısı altında çalışmış olmak.
Nereden başlamalı
Hedefinizi belirlediniz ve aradaki farkı gördüyseniz, sıradaki iş konu bazında bir plan. Bunun nasıl kurulduğunu AYT matematikte net artırmanın somut yolları yazısında adım adım anlattım. Hangi konudan kaç soru geldiğine dair genel dağılım için YKS matematik konu dağılımı yazısına bakabilirsiniz.
Kendi durumunuza göre bir program çıkarmak isterseniz AYT Matematik özel ders sayfasında sürecin nasıl işlediğini anlattım. Hedefinizi ve mevcut netlerinizi yazın; ulaşılabilir olup olmadığını açıkça konuşalım — olmayacak bir hedefi olacakmış gibi anlatmıyorum.
