AYT Matematik, YKS'de sıralamanın gerçekten belirlendiği yer. TYT'de iyi öğrencilerin netleri birbirine yakınken, AYT'de 5 netlik bir fark on binlerce sıra anlamına gelebiliyor.
Bu bölümde ezber çalışmıyor. Soru, konuyu anlamış olmayı test ediyor. Aşağıda, netleri bir yerde takılıp kalan öğrencilerde en sık işe yaradığını gördüğüm dokuz müdahaleyi yazdım.
1. Türev sorununuz muhtemelen türevde değil
Türevi anlamadığını söyleyen öğrencilerle çalıştığımda sorun neredeyse hiçbir zaman türev kurallarında çıkmıyor. Genellikle iki yerden birinde:
- Fonksiyon grafiklerini okuyamamak. Bir fonksiyonun grafiğine bakıp nerede arttığını, nerede azaldığını göremeyen öğrenci, türevin işaretini yorumlayamıyor.
- Limit kavramının hiç oturmamış olması. Türev zaten bir limit. Limiti "sayıyı yerine koy" olarak öğrenen öğrenci, türevin tanımını göremiyor.
Türevde tıkanıyorsanız bir hafta geriye gidin. Fonksiyon grafiklerini elle çizin: parabol, mutlak değer, kök, üstel. Sonra limite dönün. Türev, üzerine oturduğu zemin sağlamsa üç günde açılan bir konu.
2. İntegrali türevin tersi olarak değil, "birikim" olarak düşünün
Çoğu öğrenci integrali "türevin tersi" diye öğreniyor ve teknik olarak doğru olan bu tanım, uygulama sorularında hiçbir işe yaramıyor.
İntegrali birikim olarak düşünün: bir büyüklüğün, değişim hızı biliniyorken toplam ne kadar değiştiğini bulma işlemi. Alan hesabı bu fikrin özel bir hali.
Hız fonksiyonunun integrali yol verir. Bunu bir kere gerçekten anladığınızda, alan-hacim sorularının yarısı kendiliğinden çözülür hale geliyor.
3. Analitik geometriyi ihmal etmeyin — getirisi yüksek
AYT Matematik'te analitik geometri, öğrencilerin en çok ertelediği konu. Oysa:
- Konu kapsamı dar ve nettir (doğru, çember, temel dönüşümler)
- Soru tipleri sınırlıdır ve tekrar eder
- Öğrenme süresi kısadır
Yani birim zamanda getirisi en yüksek konulardan biri. Türeve bir ay ayırıp analitik geometriye üç gün ayırmak, çoğu öğrenci için yanlış bir yatırım dağılımı.
4. Diziler ve logaritmayı "küçük konu" sanmayın
Diziler, logaritma ve karmaşık sayılar; öğrenciler tarafından "birkaç soru gelir nasılsa" diye geçiştiriliyor. Ama bu üç konunun ortak özelliği şu: öğrenilmesi kısa, soruları standart.
Zor bir integral sorusunu çözmek için haftalar gerekirken, logaritma sorularının büyük kısmı birkaç kuralın doğru uygulanmasıyla çözülüyor. Sınav ekonomisi açısından bu konular önceliklidir.
5. Çözüm stratejisi kurmayı ayrı bir beceri olarak çalışın
AYT soruları çok adımlı. Öğrenci ilk adımı bulamayınca soruyu bırakıyor. Oysa çözülemeyen sorularda genellikle şu üçünden biri denenmemiş oluyor:
| Strateji | Ne zaman denenir |
|---|---|
| Geriden gitmek | Sorulan şeyden başlayıp neye ihtiyacın olduğunu bul |
| Şekil çizmek | Geometri ve analitik sorularında neredeyse her zaman |
| Özel durum denemek | Genel ifade karmaşıksa küçük bir sayı koy, kalıbı gör |
Bu stratejileri bilmek yetmiyor; soru çözerken bilinçli olarak denemek gerekiyor. Bir hafta boyunca her tıkandığınız soruda bu üç maddeyi sırayla deneyin. Refleks haline gelmesi yaklaşık bir ay sürüyor.
6. Çıkmış soruları kaynak değil, ders olarak kullanın
ÖSYM'nin çıkmış soruları, piyasadaki hiçbir soru bankasının veremediği bir şey veriyor: sınavın kendi dili.
Çıkmış soruları çözerken şunu sorun: "Bu soru neyi test etmek için yazılmış?" Bu soruyu düzenli sorduğunuzda ÖSYM'nin sevdiği kalıpları tanımaya başlıyorsunuz — ve sınavda tanıdık bir kalıp görmek, en büyük hız avantajı.
7. Deneme sonrası "net" değil, "yanlış türü" konuşun
Denemeden 22 net çıkan bir öğrenciyle konuşurken sorulması gereken soru "kaç net?" değil, şu:
- Kaç soruyu hiç bilmediğin için yapamadın?
- Kaç soruyu bilip de yanlış yaptın?
- Kaç soruya süre yetmediği için giremedin?
Üçünün çözümü tamamen farklı. İlkinde konu tekrarı, ikincisinde işlem disiplini, üçüncüsünde soru seçimi çalışmak gerekiyor. Bu ayrımı yapmadan yapılan her plan, kör bir plan.
8. Sayısal ve eşit ağırlık için ağırlıklandırma farklı olmalı
Konu kapsamı ikisinde de aynı ama zaman dağılımı aynı olmamalı:
- Sayısal öğrencisi: AYT Matematik ve AYT Fen birlikte planlanmalı. Matematikteki türev-integral hâkimiyeti, fizik sorularında doğrudan işe yarıyor.
- Eşit ağırlık öğrencisi: Analiz ve cebir bloklarına ağırlık verilip geometriye ayrılan süre nispeten kısa tutulabiliyor; kazanılan zaman Türkçe ve sosyal derslere aktarılıyor.
9. 12. sınıfta konular yetişmiyorsa kapsamı daraltın
Son yıl kalan ve konuları yetiştiremeyen öğrencilerde en zararlı karar, "hepsini yetiştirmeye çalışmak". Sonuç genellikle her konunun yarım kalması oluyor.
Bunun yerine şu hesabı yapın: her konu için (beklenen soru sayısı ÷ öğrenme süresi). Bu orana göre konuları sıralayın ve baştan başlayın. Herkesin her konuyu bitirmesi şart değil; doğru konuları eksiksiz bitirmek daha çok net getiriyor.
Bu hesapta genellikle üste çıkanlar: türev, analitik geometri, logaritma, diziler. Alta düşenler: karmaşık sayılar ve ileri düzey integral uygulamaları.
Haftalık bir şablon
Aşağıdaki düzen, AYT Matematik'e haftada 10-12 saat ayırabilen bir öğrenci için işe yarıyor:
| Gün | İçerik |
|---|---|
| Pazartesi | Yeni konu + 20 soru (kolaydan zora) |
| Salı | Aynı konudan 30 orta-zor soru |
| Çarşamba | Önceki hafta konusundan karma tekrar |
| Perşembe | Yeni konu (ikinci başlık) + 20 soru |
| Cuma | Çıkmış soru taraması (tek konu) |
| Cumartesi | Deneme (süre tutarak) |
| Pazar | Deneme analizi + hata defteri |
Pazar günü en kritik gün. Analiz yapılmayan deneme, sadece yorulmuş olmak demek.
Özetle
AYT Matematik'te net artışı, daha çok çalışmaktan değil doğru yere çalışmaktan geliyor. Limit-türev-integral zincirini kavramsal olarak kurun, getirisi yüksek küçük konuları ihmal etmeyin, her denemeden sonra yanlışın türünü ayırın.
Bu süreçte kişiye özel bir plana ihtiyaç duyarsanız AYT Matematik özel ders sayfasında programın nasıl işlediğini anlattım. TYT tarafındaki temel eksikleri için de TYT Matematik çalışma rehberine bakabilirsiniz.
